Xosé Manuel Pereiro: “As redes sociais son unha axuda para a difusión da información.”

Inicio/INFORMACIÓN/Noitábrega/Xosé Manuel Pereiro: “As redes sociais son unha axuda para a difusión da información.”

Xosé Manuel Pereiro: “As redes sociais son unha axuda para a difusión da información.”

En Noitábrega levamos xa uns cantos anos facendo entrevistas, e case sempre podemos distinguilas en dous grupos; as que se realizan nalgún despacho, e as que se fraguan na barra dun bar ou nunha mesa de cafetería. Iso si, sempre hai contadas excepcións, como a parte de atrás dunha librería, as escaleiras que comunican a Quintana dos Mortos coa dos Vivos, o cinema Numax, ou a sala de profesores da Facultade de Xeografía e Historia. E a que lles traemos hoxe pertence a este grupo, xa que tivo lugar no banco dun dos corredores do Consello de Cultura Galega, no compostelán Pazo de Raxoi.

E quen foi o noso cómplice? Quizais algún o coñeza pola súa faceta de músico, pero a maioría de mortais soubemos del polos seus artigos en diversos medios, como El País, CTXT, La Opinión de A Coruña, e a revista Luzes, que cofundou co escritor Manuel Rivas, e é un dos medios culturais de referencia en galego. Sabe de rock, xornalismo en tempos revoltos, e política lingüística. É Xosé Manuel Pereiro, señoras e señores: comeza o show.

Quen é Xosé Manuel Pereiro?

Pois un tipo que naceu en Monforte. Este tipo non pode dicir que fixera todo o que lle  petara, pero si máis ou menos o que a familia foille permitindo facer en cada momento de apetencia. Nun momento da vida pensei que o meu era o xornalismo, sobre todo cando empecei Matemáticas e vin que aquelo non ía comigo. Que conste que non albergaba en min iso que se chama vocación, aínda que funme defendendo: penso que para ser xornalista posuía unha vocación humanista, que foi a que me serviu. Supoño que a miña maior virtude foi sempre rodearme de xente boa, e penso que aproveitei esas boas compañías. Polo demais, ese tipo de Monforte.

Nun novo contexto no que as redes sociais teñen cada vez máis peso na transmisión da información, cal é o rol da prensa tradicional na sociedade? Poden convivir ambos formatos ou imos asistir á anunciada “morte do papel”?

As redes sociais son unha axuda para a difusión da información. Para min “información” e “papel” non son o mesmo, tal e como normalmente se entende. O problema non é o soporte; para min o problema é a información envolta en rumores e no ruxe – ruxe. Por exemplo, o que anunciou a morte de Bin Laden dixo que era un home paquistaní que estaba ao lado do terrorista. Non foi así. Un paquistaní que estaba ao lado dixo que había uns tiros de Kalashnikov ao lado da súa casa. Quen realmente dixo que mataron a Bin Laden foi un xornalista.

Que quero dicir con isto? Pois que as redes sociais están moi ben para dúas cousas: para difundir os contidos que elaboran os xornalistas e para democratizar a relación entre o xornalista e o público. Aquí o público pode dicirlle ao xornalista o que parece máis ou menos axeitado, é dicir, interactuar co profesional, cousa que agora non ten nada que ver co papel. O papel é un soporte que para determinados medios é o axeitado -como penso que o é para Luzes– e para outros -como pode ser a prensa diaria- non o é. Por que? Pois porque ao mellor é demasiado esforzo tirar con árbores para ir deixar dez exemplares dun periódico en Pedrafita, por exemplo. Pero iso non é un problema do soporte, en todo caso o papel é un problema de modelo de negocio, que é outra cousa completamente distinta.

Pereiro 1

Fotografía: Adrián Feijoo Sánchez

Dun tempo a esta parte parece haber un certo clima de enfrontamento entre algúns dirixentes políticos (Trump, Putin, Erdogan) e os medios de información. Como debe reaccionar o xornalismo fronte a eses poderes que constantemente poñen en interdito a súa profesionalidade?

En toda época e en todo momento os dirixentes dos gobernos érguense pola mañá con ganas de esfolar algún xornalista. A diferenza entre unha democracia e algo que non é unha democracia e que, efectivamente, nuns países pode acontecer ese esfolamento e noutros non. Hai unha frase de Gramsci que me gusta moito, e que di “se lle botas a culpa ao inimigo porque fai o seu traballo es un estúpido, porque o inimigo está facendo o seu traballo”.

Trump é un produto dos medios de comunicación e está aí grazas aos propios medios, porque cada declaración que vomitaba era amplificada polos medios, mentres Hillary Clinton tiña que dedicar o tempo que aparecía nos medios a desmentir esas brutalidades que dicía. Putin é un autócrata, que é unha maneira fina de dicir ditador, xa que stricto sensu non o é porque hai unhas eleccións. Entón, normalmente, calquera que lle leve a  contraria está tamén a súa vez en contra dos medios. As veces a algúns medios de comunicación dan ganas de eliminalos. Ás veces pasa, pero, bueno, é un mal menor en comparación co contrario, a súa inexistencia. Isto concorre na imposibilidade de expresar ou furgar alí onde hai alguén que non quere que se diga o que se pensa ou o que pasa.

Luzes nace por unha razón moi concreta; de pronto quedámonos sen a edición galega de El País.

Actualmente dirixe -xunto con Manuel Rivas- a revista cultural Luzes. Como xurdiu a iniciativa de revivir o mesmo soporte dos 90? Difiren moito os obxectivos actuais de Luzes dos de fai 20 anos?

A revista non ten nada que ver coa súa predecesora. A revista dos 90 posuía un formato cultural e esta non o alberga. Para esta última creación podemos falar dunha revista de corte informativa e de reportaxes. Coincide co nome porque non se nos ocorreu ningún mellor.

Luzes nace por unha razón moi concreta; de pronto quedámonos sen a edición galega de El País. Atopámonos entón sen un sitio onde escribir longo e tendido, ademais de realizar reportaxes un pouco extensas. Manolo tiña o resto de El Pais, pero sobre todo eu levaba moito tempo con ganas de facer unha Rolling Stone en Galicia. Pensaba que o baleiro que había en Galicia e en España residía na inexistencia dunha revista de reportaxes longas. Cando estudaba xornalismo dábame envexa cando lle dicían a alguén; “Mengano, fai unha reportaxe de non sei cantas mil palabras sobre aquel crime que houbo en tal sitio ou en tal outro lado”. Todo elo sen esas présas do tempo ás que estamos afeitos no xornalismo.

Entón, o que nos determinou foi precisamente esa finada edición galega de El País, que era o que a min me consumía o tempo dedicado á prensa e á escritura,  mentres que a Manolo quitáballe tamén un chisco dese tempo. Luzes é un pouco o que levábamos toda a vida preparándonos para facer inconscientemente; Manolo dirixira Luzes de Galicia e, pola miña banda, estaba ao cargo da revista Bravú. Entón, isto último é un compendio ao que se engade unha forte representación das reportaxes. Pensamos en facer algo semanal, coma unha revista de actualidade, pero para iso facían falla moitas máis medios e moita máis xente.

noitabrega1

Caricatura por Josiño Souto: https://blogdejosinho.blogspot.com.es/

Do mesmo modo, antes de empezar as súas andanzas no mundo do xornalismo, mentres estaba en Madrid fundou, xunto a varios outros escritores e artistas galegos, a revista Loia. Podería dicirnos en poucas verbas que era, en que consistiu e cales foron as motivacións?

Bueno, aí puxen os meus saberes como deseñador: as clases de Deseño Xornalístico eran ás nove da mañá e o único tipo que vivía preto da facultade como para chegar a esa hora era eu, polo que era o único tipo que sabía facer iso (risas). Por iso, tanto en Loia coma en La Naval, encargueime do deseño. Loia era un soporte para as poesías de Manolo Rivas e de meu irmán, Lois. Todas as experiencias saían do pensamento que se tiña daquela época sobre o deseño.

O deseño, como dixen, servía como vehículo de expresión para os dous poetas. E, logo, pois facíamos canalladas, coma análises semiolóxicas a medias entre Manolo e máis eu. Pero, bueno, fainos bastante gracia ver que agora esa cousa está na historia da literatura, porque para nós era algo máis ben punk, feito contra a seriedade dos manifestos e de toda esa cousa que había na literatura galega daquela época.

Loia era un soporte para as poesías de Manolo Rivas e de meu irmán, Lois.

Cal é a situación do mercado editorial en Galicia? Podería ser a autoedición un bo modo de fomentar as publicacións en galego?

Estou un pouco en contra da relación entre a carencia de postos de traballos e a iniciativa emprendedora. O que si é certo é que agora, en xeral, é unha boa época para non depender dun empresario. Con isto insisto en que non estou facendo un canto da emprendeduría. Este é un momento no cal os xornalistas non precisan dunha empresa para realizar a súa profesión ou editar un libro. O problema é a distribución, coma sempre foi, en realidade. Penso que si, que  o DIY (Do It Yourself) é unha oportunidade, pero tamén é unha mágoa no sentido de que as empresas realmente existentes deberían apostar máis por situarse no gusto da xente que de verdade consume produtos culturais, conxuntamente cunha maior experimentación. Pola miña banda sempre tiven unha máxima: “hai que incrementar a oferta, máis que satisfacer a demanda”.

Pereiro 2

Fotografía: Adrián Feijoo Sánchez

-Ten a cultura galega un apoio firme por parte das institucións? Existe unha preocupación real á hora de formentar a produción cultural autóctona, ou é algo máis ben secundario fronte a outras cuestións?

Se ti hoxe analizas os cartos que meten no cine de Hollywood o exército ou a CIA, é moito máis diñeiro, maior porcentaxe de investimento que o que se inviste na institución do cine español. Entón, a cantidade que se inviste na cultura galega, comparada coa que se inviste na francesa ou española, é ínfima.

É certo que coma os recursos son limitados, a pregunta sería: os cartos que se invisten, invístense ben? Son poucos, pero a maiores invístese mal. Por exemplo, a inversión en medios en galego é ridícula, porque a maioría non van a ese medios, senón aos que de vez en cando poñen algo en galego. Pero aínda dentro deses cartos que se invisten en medios en galego, segundo unha análise que fixemos en Luzes, mandan os mesmos cartos a un semanario como é Sermos, a tres publicacións que ninguén coñece, e que son únicamente reproducións dos comunicados do PP en Coruña Norte, Coruña Sur e Pontevedra Norte. Non estou falando de ideoloxía, senón de publicacións; en Sermos ou nós (Luzes) temos uns traballadores, unhas nóminas, uns gastos de publicación, e as subvencións terían que ir en base a iso, non a se teñen dezaséis páxinas, ou doce números.

Para resumir: invístese pouco, e mal.

-Cal podería ser unha saída para este modelo, e un verdadeiro medio de fomentar á cultura galega?

Se tivera un plan de cómo invertir os cartos de cultura non estaría aquí, senón que sería o bolseiro de cultura, ou polo menos conselleiro na sombra dalgún dos partidos da oposición (risas). De todas maneiras, eu penso que o que máis rende culturalmente falando é apoiar ás iniciativas da xente, e para iso tes que ter a xente, a persoas nas institucións que saiban que é o que praga a pena apoiar, e o que non. Moitas cousas do audiovisual galego que agora triunfan, como Oliver Laxe, foron apostas determinadas e persoais de alguén que estivo no momento -o bipartito- á fronte dunha política audiovisual concreta, que si “aposto por isto, por isto e por isto”.

O debate sobre se as institucións teñen que apoiar á cultura ou non poder ser infinito, pero o que sí é certo, en base a proba e erro, é que o que da resultado son as institucións que, ou ben dan apoio mínimo ou suficiente para que as iniciativas -normalmente viables ou “sensatas”- se leven a cabo, ou ben ás apostas arriscadas por algo concreto; é dicir, o novo cinema galego, os festivais surxidos por iniciativas populares, etc.

Eu penso que o que máis rende culturalmente falando é apoiar ás iniciativas da xente.

-Nun artigo publicado hai tempo no diario El País, advertías do descenso alarmante no uso do galego, xa que en 2013 só 1 de 4 menores de 15 anos falaba galego habitualmente, mentres que o 22% sabía pouco ou nada. Ata qué punto é un problema da política lingüística -aquel famoso decreto de Feijóo- ou pola contra responde a outros motivos?

Eu penso que as dúas. Unha cousa é que non se fale, e outra é que non se saiba falar, que é unha cuestión de educación, e ahí temos que ver coa política lingüística. Que non se fale ten que ver tamén co desprestixio, relacionado con determinadas atitudes políticas, e cuns prexuízos que non se dan quitado. Nós en Luzes, por exemplo, os postos de traballo que nun determinado momento ofertamos dependían de que a xente soubera galego.

Existe a idea de que o idioma é unha rémora que hai que cargar, coma cun avó en vez de metelo no asilo, pois telo na casa: non, non se trata diso. A lingue é unha riqueza, e incluso unha riqueza económica. Unha cousa é como sacarlle rendemento, e outra é qué argumentos empregas para facelo.

-Tamén, ao marxe das letras, destacaches coma vocalista do grupo de punk Radio Océano. Como recordas o teu paso pola industria musical? Pensa que cambiou moito dende os oitentas ata agora?

En realidade nunca pasei pola industria musical, a industria musical pasou por min, Non, eu deixei a música porque había que aturar máis idiotas que de xornalista. De todas maneiras non a deixei, porque agora fixemos un disco hai uns meses, e imos facer agora un LP dobre.

Aquela era unha época para todo, a música, a televisión, calquera cousa, porque o presente o mundo estaba por facer. Dicíamos que non había futuro, e en realidade había bastante presente: podías facer un grupo, un programa de televisión, unha revista, con máis facilidade que agora. Había bastantes máis sitios onde tocar, sen tantas esixencias. Daquela tiñamos o mundo nas nosas mans, e esa é un pouco a nostalxia que podo ter. Agora, eu penso que hai moita mellor música agora, e moitos grupos mellores ca antes.

-Bueno, o de dicir que a industria musical non pasou por vostede… estivo a piques de representar a España no Festival de Eurovisión…

Sí, esa é unha proba máis de que a industria musical non está ben da cabeza, non se lle ocorre a ninguén. Ti imaxínaste a min en Eurovisión? (Risas). Home, agora gañou Lordi e todo iso, pero naquela época, no oitenta e nove… en fin, a min facíame graza solo pensalo.

Eu penso que hai moita mellor música agora, e moitos grupos mellores ca antes.

-Nesta mesma tónica, cre que o panorama musical galego actual goza de boa saúde?

Eu defínome coma un “pesimista esperanzado”, sempre espero que pase o peor, e entón o que pasa sempre é mellor do que eu penso. Creo que a creatividade está a niveis moi altos, pero que é o que falla? A distribución, a difusión, o chegar ó público, porque a vantaxe inmensa que había nos oitentas era que os medios de comunicación estaban moi atentos, eran auténticas esponxas para difundir o que se facía. Como digo sempre, se na miña época botaran todos eses rollos latinos na televisión, foderían as pantallas dos bares a botellazos. A gran vantaxe é que, hoxe por hoxe, ti tes máis posibilidades de consumir o que queres que antes, porque tes canles coma YouTube, hai máis posibilidades de escoller a túa opción. O problema é que está todo moi desorganizado, o consumo é menos social.

De todas maneiras, penso que pasa coma co xornalismo, mentres á xente que lle siga gustando que lle conten historias, haberá xornalismo: mentres haxa moita xente que lle siga gustando a música, independentemente que a faga Mariah Carey ou Lady Gaga, haberá esperanza, porque sempre houbo Mariah Careys e Lady Gagas; a diferenza é que agora as dúas incorporaron riffs de guitarra que antes eran do rock. Entón, nese sentido hai que ser optimistas, entre outras cousas porque como dicía Gustave Flaubert, “Coidado coa tristeza, que produce vicio”.


Source: noitabrega.com

2017-12-31T16:25:26+00:00 31 / 12 / 2017|Noitábrega|